مبحث چهارم ديگر پرسيدم كه در فرمودهء « كل عمل ابن آدم » اگر كل را حمل بر افرادى كنند صحيح نباشد زيرا كه هر عمل ابن آدم مضاعف نميشود تا هفصد بلكه بعضى تا عشر بيش نيست چنانچه صحاح اخبار به آن ناطق است و اگر حمل بر مجموعى كنند مجموع اعمال ابن آدم مضاعف تا هفتصد نميگردد چه صحت مضاعف شدن تا بهفصد مجموع اعمال را اگر باعتبار اشتمال كل است بر عمل مضاعف تا هفتصد بس مجاز باشد در كلام و قرينهء مجاز ظاهر نيست پس كل مذكور در حديث چيست چون افرادى و مجموعى نيست . اين بود تقرير سؤال . حاضران از علماء در جواب چيزى نگفتند . خود گفتم : در جواب اختيار ميكنم كه كل افراديست و صادق است كه هر عمل ابن آدم را حال اينست كه مضاعفست و اين مضاعفت منتهيست تا هفتصد و معنى حديث آنكه هر عمل ابن آدم مضاعف است و مضاعفت منتهى ميگردد تا بهفتصد پس فرمودهء « الى سبعماية » متعلق بفعل محذوف باشد كه اين مضاعفت افادهء آن مىكند جهة اين قايم مقام او شده پس كل افرادى صحيح المعنى باشد و اينست حقيقت جواب . حضرت خليفة الرحمانى خان فرمودند : مىتواند بود كه محمول بر كل افرادى ادعايى باشد و عبارت حضرت اين بود كه چنين ميخواهد كه هر عمل ابن [ 5 ر ] آدم گيرم كه بهفتصد ميرسد اين تمام بصوم نميرسند و اين مصحح كل افراديست ، ليكن در مواقع خطاب ادعاء اگر همه را هفتصد انگارند و حكم صوم ازو استثنا نمايند . جهت كمال ترغيب در صوم مستحسن مىنمايد . افاده اللّه تعالى و خلّد ظلال خلافته . مبحث پنجم ديگر پرسيدم كه اختلاف روايات در آخر حديث كه فرموده در روايتى من جزاده‌ام به او و در روايتى ميفرمايد و من جزا داده شده‌ام و در روايتى فرموده من جزاى اويم هر سه مفيد اينست كه صوم افضل اعمال باشد ، زيرا كه اجر